Շատերը կարծում են, թե ինտելիգենտ մարդը նա է, ով շատ է կարդացել, ստացել լավ կրթություն (այն էլ` գերազանցապես հումանիտար), շատ է ճամփորդել, գիտի մի քանի լեզու:
Մինչդեռ` կարելի է ունենալ այս ամենն ու չլինել ինտելիգենտ, և կարելի է այս ամենին չտիրապետելով, մեծ առումով, այնուամենայնիվ, լինել ներքնապես ինտելիգենտ:
Ինտելիգենտությունը ոչ միայն գիտելիքների, այլև ուրիշին հասկանալու ունակության մեջ է: Այն դրսևորվում է հազար ու մի մանրուքի մեջ՝ հարգալից վիճելու ունակության, սեղանի շուրջ համեստ վարվեցողության, ուրիշին աննկատ (հենց աննկատ) օգնելու կարողության, բնության հանդեպ փայփայանքի, շրջակայքը չաղտոտելու, չաղտոտելու` աղբով, քնթուկներով, հայհոյանքով, հիմար գաղափարներով. այո, դա նույնպես աղբ է, այն էլ ինչպիսի՜:
Ես ճանաչել եմ ռուսական հյուսիսում գյուղացիների, որոնք իսկապես ինտելիգենտ էին: Նրանք իրենց տներում պահպանում էին զարմանալի մաքրություն, կարողանում էին գնահատել լավ երգերը, կարողանում էին պատմել եղելություններ, որոնք պատահել էին իրենց և ուրիշների հետ, ապրում էին կարգավորված կենցաղով, հյուրասեր էին ու բարյացակամ, հասկանալով էին վերաբերվում ուրիշի ցավին և ուրիշի ուրախությանը:
Ինտելիգենտությունը ունակություն է` ըմբռնելու, ապրումակցելու, այն համբերատար վերաբերմունք է աշխարհի ու մարդկանց հանդեպ։

Առաջադրանքներ

Ա․ Ո՞րն է հեղինակի ասելիքը։ Համաձա՞յն եք նրա հետ։ Հիմնավորե՛ք։

Հեղինակը ասում է որ մարդիկ պետք չէ օգտագործել հայհոյանքներ և աղտոտել աշխարը։
Բ․ Բացատրե՛ք հետևյալ միտքը, «Ինտելիգենտությունը ունակություն է` ըմբռնելու, ապրումակցելու, այն համբերատար վերաբերմունք է աշխարհի ու մարդկանց հանդեպ»։

Մարդը ինչքան ինտելեկտ ունի այդքան նա խելացի, բարի և զարգացած է։

Գ․ Բնութագրե՛ք այս նամակի պատմող-հերոսին՝ ըստ նրա արտահայտած մտքերի։

Այս պատմող հերոսը խելացի է, բարի, զարգացած է և այլն։

Դ․ Փոխե՛ք նամակի վերնագիրը՝ հիմնավորելով Ձեր դրած վերնագիրը։

Նամակներ որոնք օգնում են մարդկանց բարիանալ։

Իմ մասին

Ես՝ էվա Կարապետյանն եմ ծնվել եմ 2014-թ Երևանում։ Փոքր տարիքից մինչև հիմա ես սիրում եմ կենդանիներ բայց ամենից շատը ձի։ Իմ մոտիկը ընկերներն են՝ Մարիան և Արփին, նրանք շատ լավ մարդիկ են, սիրում են վախը հաղթահարել և օգնել ինձ։

Մայրիկի Մասին

Մայրիկս՝ Հասմիկ Ալեքսանյանը շատ բարի մարդ է, սիրում է բնություն, ճամփորդհել, կենդանիներ։ Նա մի փոքր խիստ է և կատակասեր։ Նա սիրում է ինձ հետ օր անցկացնել ինչպես հայրիկը։

Հայրիկի մասին

Հայրիկս՝ Ալիկ Կարապետյանը կատակասեր է սիրում է զվարճանալ և ինձ հետ օր անցկացնել։

My name is Eva

I am 11 years old.

Morning

I brush my teeth, go to school in 8 o’clock.

I have breakfast Healthy foods such as apples, eggs, bananas․

Evening

In the evening I Have diner with my family and I study all my lessons and play with my brother.

Night

At night I brush my teeth and go to bed at 10 o’clock.

(Իմ օրը և առողջ ապրելակերպը)
Դասարան՝ 6-րդ
Լեզվական միավորներ՝

• Present Simple
• Daily routine բառապաշար
• Food & Health բառապաշար

Սահիկաշար՝ «My Day»

Առաջադրանք

Աշակերտները պատրաստում են 5–6 սահիկից բաղկացած սահիկաշար՝ ներկայացնելով իրենց օրվա ռեժիմը։

Օրինակ բովանդակություն

Slide 1 – About Me

• My name is Eva
• I am 11 years old.

Slide 2 – Morning

• I wake up at 7 o’clock.
• I brush my teeth.
• I have breakfast.

Slide 3 – School Time

• I go to school at 8 o’clock
• I like English lessons.

Slide 4 – Afternoon

• I do my homework.
• I play with my friends.

Slide 5 – Evening

• I have dinner with my family.
• I go to bed at 10 o’clock

Դերախաղ՝ “What do I want to change in my daily routine?”

Role 1 – Student
Role 2 – Friend / Teacher / Parent

Օրինակ երկխոսություն

• I wake up late every day.
• I want to go to bed earlier.
• You should eat healthy food.

Առաջադրանք

Կազմել մեկ օրվա առողջ սննդակարգ։

My Healthy Menu

• Breakfast: milk, eggs, fruit
• Lunch: soup, chicken, vegetables
• Dinner: fish, salad
• Snacks: apples, nuts

 Unhealthy food: burgers, chips, cola

Կարդա՛ Հովհաննես Թումանյանի «Փարվանա» բալլադը։

Հարցեր և առաջադրանքներ

• 8-10 նախադասությամբ պատմի՛ր բալլադը։
• Բալլադը սովորի՛ր պատմել, ցանկացած հատված՝ քո նախասիրությամբ սովորի՛ր բերանացի (անգիր):
• Ի՞նչ է բալլադը․ տեղեկություններ գրի՛ր բալլադի ժանրի մասին՝ օգտվելով համացանցից:

Բալլադը բանաստեղծական ժանր է, որը պատմում է պատմություն և հաճախ կապված է երաժշտության հետ․ այն հիմնականում ներկայացնում է սիրո, հերոսության, ողբերգության կամ ժողովրդական առասպելների թեմաներ։

Ի՞նչ է ուսումնասիրում աշխարհագրությունը, ճյուղերը

Աշխարհագրությունը գիտություն է, որը ուսումնասիրում է մեր Երկիրը՝ նրա բնությունը և մարդկանց կյանքը։
Այն չի սահմանափակվում միայն քարտեզով կամ տեղանքի նկարագրությամբ․ աշխարհագրությունը փորձում է հասկանալ՝

• ինչպես են ձևավորվում լեռները, գետերը, լճերը,
• ինչպես են մարդիկ ապրում ու աշխատում տարբեր երկրներում,
• ինչպես է բնությունը ազդում մարդկանց կյանքի վրա, և մարդիկ՝ բնության։

Այսպիսով, աշխարհագրությունը միավորում է և՛ բնությունը, և՛ հասարակությունը։

Աշխարհագրությունը յուրահատուկ տեղ է զբաղեցնում գիտությունների ամբողջական
համակարգում: Աշխարհագրական հետազոտությունների օբյեկտներից են երկրագնդի
աշխարհագրական թաղանթը, նրա ոլորտները, դրանց կառուցվածքն ու
փոխազդեցությունը, մայրցամաքները, տարածաշրջաններն ու երկրները և այնտեղ
կատարվող երևույթները: Աշխարհագրական թաղանթի, մասնավորապես Երկրի
մակերևույթի ուսումնասիրությամբ, աշխարհագրությունից բացի, զբաղվում են նաև
երկրաբանությունը, կենսաբանությունը, տնտեսագիտությունը և բազմաթիվ այլ
գիտություններ: Դրանք ուսումնասիրում են երկրագնդի առանձին ոլորտները կամ
բաղադրիչները: Օրինակ՝ երկրաբանությունն ուսումնասիրում է քարոլորտը,
կենսաբանությունը կենսոլորտը, տնտեսագիտությունը մարդկային հասարակության
տնտեսական ոլորտը և այլն:

Աշխարհագրության ուսումնասիրության առարկաները

Աշխարհագրության գլխավոր ուշադրության կենտրոնում են՝

• Բնական երևույթները – կլիմա, լանդշաֆտներ, հող, ջուր, բույսեր, կենդանիներ,
• Մարդկային կյանքը – քաղաքներ, գյուղեր, տնտեսություն, ճանապարհներ,
• Նրանց փոխազդեցությունը – ինչպես մարդիկ օգտագործում են բնությունը (օր․՝ անտառահատում, ջրամբարների կառուցում) և ինչպես է բնությունը ազդում մարդկանց վրա (օր․՝ երկրաշարժեր, կլիմա)։

Այս ամենը միասին ձևավորում է աշխարհահամակարգեր։ Դրանք լինում են․

• բնական (օր․՝ անտառ, գետային հովիտ),
• հասարակական (օր․՝ քաղաք, գյուղատնտեսական շրջան),
• բնահասարակական (օր․՝ մարդածին լանդշաֆտ, ջրամբար):

Աշխարհագրության նպատակներն ու խնդիրները

Աշխարհագրությունը նպատակ ունի․

1. Ուսումնասիրել բնությունն ու հասարակությունը տարածության և ժամանակի մեջ։
2. Բացահայտել կապերը բնության և մարդու միջև։
3. Ճիշտ և խելամիտ օգտագործել բնության հարստությունները։
4. Կանխատեսել ապագայում հնարավոր փոփոխությունները (օր․՝ կլիմայի փոփոխություն, բնակչության աճ):

Աշխարհագրության տեղը գիտությունների համակարգում

Աշխարհագրությունը յուրահատուկ գիտություն է, քանի որ այն միավորում է երկու մեծ գիտությունների խմբեր․

• Բնական գիտությունները (երկրաբանություն, կենսաբանություն, ֆիզիկա),
• Հասարակական գիտությունները (տնտեսագիտություն, պատմություն, սոցիոլոգիա):

Այս պատճառով աշխարհագրությունը գտնվում է այս երկու ոլորտների հատման կետում։

Այն բաժանվում է երկու հիմնական ճյուղի․

• Բնական աշխարհագրություն – ուսումնասիրում է լանդշաֆտները, կլիման, գետերը, օվկիանոսները, բույսերն ու կենդանիները։
• Հասարակական աշխարհագրություն – ուսումնասիրում է մարդկանց գործունեությունը, քաղաքները, գյուղերը, տնտեսությունը։

Այս երկուսը միասին ձևավորում են ընդհանուր աշխարհագրությունը։

 Եզրակացություն
Աշխարհագրությունը միայն քարտեզների ու տեղանունների գիտություն չէ։ Այն մեզ օգնում է հասկանալ, որ Երկիրը մի ամբողջական համակարգ է, որտեղ և՛ բնությունը, և՛ հասարակությունը գործում են միասին։ Եթե մենք ճիշտ ու խելամիտ օգտագործենք մեր միջավայրը, կկարողանանք ապրել ավելի ապահով և բարեկեցիկ աշխարհում։

Թեստ

1. Ի՞նչ է ուսումնասիրում աշխարհագրությունը։
ա) Միայն Երկրի պատմությունը
բ) Երկրի բնությունն ու մարդկանց կյանքը
գ) Միայն տնտեսությունը

2. Ի՞նչ է աշխարհագրության հիմնական նպատակը։
ա) Ուսումնասիրել քարտեզներ
բ) Հասկանալ բնության և մարդու փոխազդեցությունը
գ) Հաշվարկել բնակչության թիվը

3. Ո՞ր գիտությունն է ուսումնասիրում քարոլորտը։
ա) Երկրաբանություն
բ) Կենսաբանություն
գ) Տնտեսագիտություն

4. Ո՞րն է հասարակական աշխարհագրության ուսումնասիրության առարկան։
ա) Գետերն ու լեռները
բ) Մարդկային գործունեությունը
գ) Կենդանիներն ու բույսերը

5. Ո՞րն է բնահասարակական աշխարհահամակարգի օրինակ։
ա) Անտառ
բ) Քաղաք
գ) Ջրամբար

6. Աշխարհագրությունը որ երկու գիտությունների հատման կետում է գտնվում։
ա) Բնական և հասարակական
բ) Պատմական և տեխնիկական
գ) Մաթեմատիկական և բժշկական

7. Ո՞ր ճյուղն է ուսումնասիրում կլիման, գետերը, լանդշաֆտները։
ա) Հասարակական աշխարհագրություն
բ) Բնական աշխարհագրություն
գ) Պատմական աշխարհագրություն

8. Ո՞րն է հասարակական աշխարհագրության հիմնական խնդիրներից մեկը։
ա) Քաղաքների և բնակչության ուսումնասիրությունը
բ) Օվկիանոսների ուսումնասիրությունը
գ) Կլիմայի ուսումնասիրությունը

9. Ո՞ր մեթոդն է հիմնված «տեսածը նկարագրելու» վրա։
ա) Նկարագրական
բ) Վիճակագրական
գ) Քարտեզագրական

10. Ո՞ր մեթոդն է օգտագործում թվեր, աղյուսակներ, տվյալներ։
ա) Վիճակագրական
բ) Դաշտային
գ) Համեմատական

В ту зиму снег долго не выпадал. Реки и озёра давно льдом покрылись, а снега всё нет и нет. Зимний лес без снега казался хмурым, унылым.

Шёл я как-то с ребятами по лесу, возвращались мы из соседней деревни. Вышли на лесную поляну. Вдруг видим — посреди поляны над большим кустом вороны кружат. Каркают, летают вокруг него, то вверх взлетят, то на землю сядут. Наверное, какую-то еду себе нашли.

Стали ближе подходить. Заметили нас вороны — одни в сторону отлетели, по деревьям расселись, а другие и улетать не хотят, так над головой и кружат.

Подошли мы к кусту, смотрим — что-то под ним белеет, а что — сквозь частые ветки и не разберём.

Раздвинул я ветки, гляжу — заяц, белый — белый как снег. Забился под самый куст, прижался к земле, лежит не шевельнётся. Кругом всё серое — и земля и опавшие листья, а заяц среди них так и белеет.

Вот почему он воронам на глаза попался — оделся в белую шубку, а снега-то нет, значит, и спрятаться ему, белому, негде. Дай-ка попробуем его живьём поймать!

Просунул я руку под ветки, тихонько, осторожно, да сразу и вытащил из-под куста!

Смотрим — одна ножка у него как-то странно болтается. Тронули её, а она переломана! Значит, сильно его вороны потрепали.

Принёс я зайца домой. Папа достал из аптечки бинт, вату, забинтовал зайцу сломанную ножку и посадил в ящик. Мама положила туда сена, моркови, мисочку с водой поставила. Так у нас зайка и остался жить. Целый месяц прожил. Ножка у него совсем срослась, он даже из ящика выскакивать начал и меня вовсе не боялся.

Пока заяц у нас дома жил, и снег выпал, белый, пушистый, как зайкина шубка. В нём зайцу легко прятаться.

— Ну, теперь можно его и обратно в лес выпустить, — сказал нам однажды папа.

Так мы и сделали — отнесли зайца в ближайший лесок, попрощались с ним и выпустили на волю.

В один миг наш зайка в заснеженных кустах исчез.

Вот когда ему белая шубка пригодилась!

(Г.Скребицкий)

Вопросы к тексту (в тексте 315 слов)

1. Почему лес, по которому гуляли ребята, был серым и хмурым? Потому что снега там не было.
2. Почему ребята обратили внимание на стаю ворон? Посреди поляны над большим кустом вороны кружат. Каркают, летают вокруг него, то вверх взлетят, то на землю сядут.
3. Кого нашли ребята в кустах? Зайца
4. Почему заяц не убежал от ворон? Потому что вороны хотели есть его.
5. Что произошло дома, когда мальчик принес зайца? Принёс я зайца домой. Папа достал из аптечки бинт, вату, забинтовал зайцу сломанную ножку и посадил в ящик. Мама положила туда сена, моркови, мисочку с водой поставила. Так у нас зайка и остался жить.
6. Чем закончилась история с зайцем? отнесли зайца в ближайший лесок, попрощались с ним и выпустили на волю.
7. О чём заставил задуматься рассказ Георгия Скребицкого?

• Վերհիշում ենք.
  • Ի՞նչ է արմատը:
  • Ի՞նչ է ածանցը:
  • Ի՞նչ է հոդակապը:

Առաջադրանքներ՝

1. Նշված արմատներով կազմի՛ր հոդակապով և ածանցավոր բառեր, օրինակ՝

Արմատ՝ արև

Ածանցավոր՝ արև+ային

Հոդակապով՝ արև+ա+ծաղիկ

Թագ —թագ+ավոր

Թագ —թագ+ա+գլուխ

Մարդ —մարդ+կային

Մարդ —մարդ+ա+սեր

Գիր —գիր+ք

Գիր —գիր+ա+գործ

Մազ —մազ+իկ

Մազ —մազ+ա+

Դաս —դաս+արան

Դաս —դաս+ա+ընկեր

Ձեռ —ձեռ+նոց

Ձեռ —ձեռ+ա+գործ

Արմատ, ածանց,  հոդակապ

Ա․Արմատը բառի հիմնական իմաստն արտահատող մասն է, հիմքը: Արմատը արտահայտում է բառի հիմնական իմաստը և չի բաժանվում բաղադրիչների:

Օրինակ՝ թագ արմատից ունենք թագավոր, անթագ, թագուհի բառերը:

Բ․Բառի վերջից կամ  սկզբից ավելացող մասնիկները, որոնք փոխում են բառի իմաստը և կազմում նոր բառեր, կոչվում են ածանցներ:

Օրինակ՝ տուն-անտուն, գիր—գրություն, խմոր—խմորեղեն:

Այս բառերի ան, ություն, եղեն մասնիկները ածանցներ են:

Գ․ Ա ձայնավորը, որն իրար է կապում բաղադրյալ բառի տարբեր բաղադրիչները, կոչվում է հոդակապ․ օրինակ՝ ծով+ա+նկար

Առաջադրանքներ՝

1.Տրված բառերը կազմող մասերն առանձնացրո՛ւ: Արմատներն ընդգծիր:

Օրինակ՝ մայրություն – մայր + ություն

ան+ամոթ, ամպ+ոտ, քար+ոտ, օդ+ային, դժ+գոհ, հեռ+ավոր, բար+ություն, գր+ավոր, ան+որոշ,  տ+հաճ:

2. Գտիր հետևյալ բառերի ընդհանուր արմատները:

ամառանոց, ամառային-ամառ
ջերմություն, ջերմանավ-ջերմ
նավահանգիստ, նավավար-նավ
վարիչ, վարել, ղեկավար-վար
հազարավոր, հազարամյակ-հազար

3. Կազմիր նոր բառեր հետևյալ արմատներով ու ածանցներով՝

քար, հող, դաս, տուն, երկար, հերոս, սխալ

ային, արան, ավոր, անք, ավուն

Դասարան, հերոսային, տնային, սխալանք, Հողավուն,

4. Բառաշարքից առանձնացրո՛ւ  հոդակապ ունեցող բառերը(կան բառեր, որոնցում հոդակապ չկա)։ Հոդակապ ունեցող բառերում գունավորի՛ր արմատները և հոդակապը։

Օրինակ՝ Հյուրախաղ– հյուր+ա+խաղ

Օձ+աձ+ուկ, լայնարձակ, մրգ+ա+հյութ,փորձանոթ, հող+ա+գունդ, արծաթ+ա+գործ, նախշ+ա+զարդ, ալրաղաց, հայ-ա-զգի, ծաղկ+ա+փոշի, նույնարմատ, ծառ+ա+տունկ:

5. Լրացրո՛ւ մեկից ավելի արմատ և ածանց ունեցող (բարդածանցավոր) բառերի շարքը:

• Սառնասրտություն, կիսագնդային, հեռախոսավարուհի, …:

6. Բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր բաղադրյալ բառերով:

• Խիտ սաղարթներ ունեցող, գեղեցիկ քանդակված, նուրբ ճաշակով, լեռնային աշխարհ, բարձր գագաթ ունեցող, թմբուկ խփել, սարսափ ազդող, ասֆալտով պատված, դանդաղ սահող, քաղաքին հատուկ: